Nước biển dâng và những nước có thể biến mất

Một số đảo quốc có điểm cao nhất chỉ vài mét. Với họ, biến đổi khí hậu không phải vấn đề môi trường mà là câu hỏi về sự tồn tại.

Những nước thấp nhất

Vài quốc gia gồm hoàn toàn các rạn vòng san hô, với điểm cao nhất chỉ khoảng hai tới bốn mét.

Phần lớn dân cư sống trên những dải đất rộng vài trăm mét kẹp giữa biển mở và đầm nước bên trong.

Không phải chỉ là ngập

Trước khi nước ngập vĩnh viễn, các tác động khác đã xuất hiện từ lâu.

Sóng tràn trong bão và triều cường làm nhiễm mặn đất và nguồn nước, và điều đó phá hoại nông nghiệp trước khi đất biến mất.

Thấu kính nước ngọt bị phá

Nước ngọt trên đảo san hô là một lớp mỏng nổi trên nước biển bên dưới.

Chỉ cần một đợt sóng tràn là lớp đó bị nhiễm mặn, và nó cần nhiều năm mưa để phục hồi.

Xói lở bờ

Bờ biển bị xói dần, và những công trình xây sát mép nước thường làm quá trình đó nhanh hơn.

Kè cứng bảo vệ được một đoạn nhưng thường đẩy xói lở sang đoạn bên cạnh, nên chúng không phải giải pháp toàn diện.

San hô là tuyến phòng thủ

Rạn san hô sống làm giảm năng lượng sóng trước khi sóng tới bờ.

Khi rạn chết do nước ấm và axit hoá, hòn đảo mất luôn tuyến phòng thủ tự nhiên, và đó là vòng lặp nguy hiểm nhất.

Các phương án ứng phó

Nâng cao trình đất bằng cách bồi cát, xây đảo nhân tạo cao hơn, và di dời dân cư khỏi các đảo xa là ba hướng đang được thử.

Tất cả đều rất tốn kém so với ngân sách của những nước này, nên chúng phụ thuộc vào hỗ trợ quốc tế.

Mua đất ở nước khác

Đã có trường hợp một đảo quốc mua đất ở một nước khác như phương án dự phòng.

Đây là bước đi chưa từng có tiền lệ, và nó đặt ra câu hỏi pháp lý chưa có lời giải về việc một quốc gia tồn tại thế nào khi không còn lãnh thổ.

Vấn đề pháp lý

Nếu đất chìm, quốc gia đó còn tồn tại không, và vùng biển của nó thuộc về ai?

Một số nước đã bắt đầu ghi nhận toạ độ ranh giới biển vào luật để khẳng định chúng không thay đổi dù đường bờ có thay đổi.

Không phải nước nào cũng thấp

Các đảo quốc núi lửa có địa hình cao và có thể lùi dân cư lên trên khi bờ biển bị xói.

Nhưng phần lớn hạ tầng, thành phố và đất canh tác của họ vẫn nằm ở dải ven biển thấp.

Vì vậy ngay cả những nước có núi cũng chịu tác động nặng, chỉ là theo cách khác với các nước rạn vòng.

Người di cư vì khí hậu

Luật quốc tế hiện chưa công nhận người phải rời đi vì khí hậu là người tị nạn theo nghĩa pháp lý.

Đây là khoảng trống mà các đảo quốc đang vận động lấp, vì nó quyết định quyền của công dân họ trong tương lai.

Thích ứng bằng hạ tầng

Kè biển, nâng nền công trình và trồng lại rừng ngập mặn là ba biện pháp được dùng nhiều nhất.

Rừng ngập mặn rẻ hơn kè cứng và còn bảo vệ bờ theo cách tự phục hồi, nên chúng ngày càng được ưu tiên.

Di dời trong nội bộ

Trước khi tính tới việc rời khỏi đất nước, nhiều nước đã di dời dân từ các đảo xa về đảo chính.

Việc đó tạo áp lực lên đảo chính và làm mất đi các cộng đồng có ngôn ngữ và tập quán riêng, nên nó có cái giá không chỉ về kinh tế.

Đây là quá trình đang diễn ra ở nhiều nơi, và nó ít được nhắc tới hơn viễn cảnh cả quốc gia biến mất.

Tài chính khí hậu

Có các quỹ quốc tế hỗ trợ thích ứng khí hậu, nhưng việc tiếp cận chúng đòi hồ sơ phức tạp.

Với những nước có bộ máy hành chính rất mỏng, chính thủ tục đó là rào cản lớn không kém việc thiếu tiền.

Tiếng nói trong đàm phán

Các đảo quốc nhỏ đã lập khối vận động chung và đóng vai trò lớn trong các hội nghị khí hậu.

Chính họ là bên đẩy mục tiêu giới hạn nhiệt độ xuống mức tham vọng hơn, vì với họ chênh lệch nửa độ là chênh lệch giữa tồn tại và không.

Hỏi đáp