Kiều hối, viện trợ và những dòng tiền từ bên ngoài

Với nhiều đảo quốc, tiền từ bên ngoài lớn hơn cả xuất khẩu. Nó giữ nền kinh tế đứng vững nhưng cũng tạo phụ thuộc.

Kiều hối là nguồn thu lớn

Nhiều đảo quốc có cộng đồng ở nước ngoài đông ngang hoặc hơn dân số trong nước.

Tiền họ gửi về chiếm tỉ trọng rất lớn trong tổng thu nhập quốc dân ở một số nước.

Vì sao kiều hối ổn định

Khác với đầu tư nước ngoài, kiều hối không rút đi khi kinh tế khó khăn.

Ngược lại, nó thường tăng khi quê nhà gặp thiên tai hoặc khủng hoảng, nên nó hoạt động như một cơ chế bảo hiểm phi chính thức.

Tiền đi thẳng tới hộ gia đình

Kiều hối tới trực tiếp gia đình chứ không qua ngân sách, nên nó tác động ngay tới tiêu dùng và giáo dục.

Nhiều nghiên cứu cho thấy nó làm giảm nghèo nhanh hơn nhiều so với các kênh khác.

Phí chuyển tiền

Phí gửi tiền về các đảo nhỏ thuộc nhóm cao nhất thế giới do khối lượng nhỏ và ít cạnh tranh.

Giảm phí này là cách tăng thu nhập thực cho các hộ mà không cần thêm bất kỳ nguồn lực mới nào.

Mặt trái của di cư

Đổi lại kiều hối là việc mất người có kỹ năng, đặc biệt trong y tế và giáo dục.

Nước nhỏ đào tạo rồi mất người là mất cả khoản đầu tư lẫn năng lực, và đó là cái giá không hiện trên bảng cân đối.

Viện trợ phát triển

Nhiều đảo quốc nhận viện trợ với tỉ lệ trên đầu người cao, phần vì dân số nhỏ.

Nó tài trợ cho hạ tầng, y tế và ứng phó thiên tai, những thứ ngân sách nội địa không kham nổi.

Chi phí của viện trợ

Mỗi nhà tài trợ có thủ tục, báo cáo và ưu tiên riêng, và bộ máy nhỏ phải đáp ứng tất cả.

Có trường hợp một nước phải viết hàng trăm báo cáo mỗi năm cho các dự án khác nhau, và gánh nặng đó làm giảm chính năng lực mà viện trợ định xây.

Vay ưu đãi và nợ

Khi mức thu nhập tăng, nhiều nước mất quyền tiếp cận vốn ưu đãi và phải vay theo lãi suất thị trường.

Với những nước dễ tổn thương trước thiên tai, tiêu chí chỉ dựa vào thu nhập bình quân bị coi là không phù hợp, và việc bổ sung chỉ số dễ tổn thương là kiến nghị lâu năm của nhóm này.

Đầu tư nước ngoài

Đầu tư chủ yếu vào du lịch, viễn thông và năng lượng, và nó tập trung ở vài nước hấp dẫn nhất.

Với các nước rất nhỏ và rất xa, thu hút đầu tư là việc khó, nên họ thường dựa vào các kênh khác.

Hoán đổi nợ lấy cam kết

Có cơ chế xoá một phần nợ đổi lấy cam kết chi cho bảo tồn biển hoặc thích ứng khí hậu.

Vài đảo quốc đã thực hiện các thoả thuận như vậy với quy mô đáng kể, và chúng giải quyết hai vấn đề bằng một công cụ.

Chỉ số dễ tổn thương

Thu nhập bình quân cao không có nghĩa một nước an toàn nếu một cơn bão có thể xoá sạch nhiều năm tăng trưởng.

Vì vậy có các chỉ số đo mức dễ tổn thương đa chiều, và việc dùng chúng khi xét hỗ trợ là kiến nghị lâu năm của nhóm đảo quốc.

Ngân hàng và tiếp cận tài chính

Nhiều đảo quốc gặp khó khi ngân hàng quốc tế rút khỏi thị trường nhỏ vì chi phí tuân thủ cao.

Mất quan hệ ngân hàng đại lý nghĩa là chuyển tiền quốc tế trở nên khó và đắt hơn cho cả nước.

Đây là vấn đề kỹ thuật nhưng hậu quả rất lớn, vì nó chạm tới cả kiều hối lẫn thương mại.

Tiền từ bán quyền tài nguyên

Ngoài kiều hối và viện trợ, nhiều nước có nguồn thu từ bán quyền đánh bắt hoặc quyền đăng ký tàu.

Đây là thu nhập từ tài sản chứ không từ lao động, và nó có tính chất rất khác với xuất khẩu thông thường.

Quản lý nguồn thu đó thế nào là câu hỏi quyết định, vì nó có thể nuôi cả ngân sách hoặc có thể bị tiêu hết mà không để lại gì.

Dùng tiền bên ngoài thế nào

Câu hỏi quan trọng không phải nhận được bao nhiêu mà là nó được chuyển thành năng lực gì.

Tiền đi vào hạ tầng bền, vào giáo dục và vào năng lượng tái tạo tạo ra dòng lợi ích kéo dài; tiền đi vào chi thường xuyên thì hết là hết.

Hỏi đáp