Giá điện thuộc nhóm cao nhất thế giới vì gần như mọi thứ chạy bằng dầu nhập. Điều đó đang bắt đầu thay đổi.
Phụ thuộc dầu nhập
Phần lớn các đảo phát điện bằng dầu diesel hoặc dầu nặng chở tới bằng tàu.
Giá điện vì thế gắn chặt với giá dầu thế giới, và một cú sốc giá dầu lập tức lan vào mọi hoá đơn.
Vì sao đắt tới vậy
Ngoài giá nhiên liệu còn có chi phí vận chuyển, chi phí lưu trữ và quy mô nhỏ của từng nhà máy.
Một nhà máy phục vụ vài chục nghìn người không đạt được hiệu quả của nhà máy phục vụ hàng triệu người, và chênh lệch đó nằm hết trong giá.
Lưới điện tách biệt
Mỗi đảo có lưới riêng không nối với nơi khác, nên không thể mua điện khi thiếu hay bán khi thừa.
Điều đó cũng làm việc tích hợp nguồn không ổn định như mặt trời và gió khó hơn nhiều.
Nắng và gió dồi dào
Cả vùng có nắng quanh năm và gió mậu dịch khá đều, hai điều kiện lý tưởng cho năng lượng tái tạo.
Nghịch lý là các nước có tiềm năng lớn nhất lại là những nước trả tiền điện đắt nhất trong nhiều thập niên.
Điện mặt trời mở rộng nhanh
Giá tấm pin giảm mạnh đã làm điện mặt trời rẻ hơn diesel ở gần như mọi đảo.
Vì vậy động lực chuyển đổi ở đây là kinh tế thuần tuý, không cần dựa vào lý do môi trường.
Lưu trữ là mấu chốt
Với lưới nhỏ tách biệt, pin lưu trữ là điều kiện để hấp thụ được tỉ trọng tái tạo cao.
Chi phí pin đã giảm nhanh, và nhiều đảo nay lắp hệ mặt trời kèm pin thay vì chỉ lắp pin mặt trời đơn thuần.
Địa nhiệt ở đảo núi lửa
Một số đảo trong chuỗi núi lửa có tiềm năng địa nhiệt đủ để cấp phần lớn nhu cầu điện.
Khác với mặt trời và gió, địa nhiệt chạy được liên tục, nên nó rất hợp với lưới nhỏ cần nguồn nền ổn định.
Điện gió
Gió mậu dịch thổi khá đều quanh năm, và một số đảo đã lắp trang trại gió quy mô nhỏ.
Trở ngại là tua-bin phải chịu được bão, nên thiết kế và bảo hiểm cho chúng đắt hơn ở nơi khác.
Một số nơi dùng thiết kế hạ được cánh xuống khi có bão, và đó là giải pháp đặc thù cho vùng này.
Bão và hạ tầng điện
Cột điện và dây trên không rất dễ hỏng trong bão, và khôi phục lưới mất nhiều tuần.
Cáp ngầm và hệ mặt trời phân tán với pin giúp các cơ sở thiết yếu hoạt động ngay cả khi lưới chính chưa phục hồi.
Vốn là rào cản
Hệ tái tạo cần đầu tư ban đầu lớn dù chi phí vận hành thấp.
Với những nước nợ công cao, huy động vốn đó là khó khăn chính, và đó là nơi các quỹ khí hậu quốc tế có thể tạo khác biệt thật.
Nối lưới giữa các đảo
Có đề xuất nối lưới điện giữa các đảo gần nhau bằng cáp ngầm để chia sẻ nguồn.
Một lưới lớn hơn hấp thụ được tỉ trọng tái tạo cao hơn và cần ít dự phòng hơn trên mỗi nước.
Chi phí cáp ngầm rất lớn, nên các dự án này chỉ khả thi khi có tài trợ khu vực hoặc quốc tế.
Giao thông và nhiên liệu
Ngoài điện, xăng dầu cho xe cộ và tàu thuyền cũng phải nhập hoàn toàn.
Xe điện rất phù hợp vì quãng đường trên đảo ngắn, và việc sạc bằng chính điện mặt trời tại chỗ khép được vòng.
Vận tải biển giữa các đảo thì khó chuyển đổi hơn, và đó là phần còn lại lớn nhất của bài toán nhiên liệu.
Điện cho đảo nhỏ
Ở các đảo rất nhỏ, hệ mặt trời kèm pin nay đã rẻ hơn việc chở dầu ra và vận hành máy phát.
Chuyển đổi ở quy mô đó diễn ra nhanh vì quyết định đơn giản hơn và vốn cần ít hơn nhiều.
Mục tiêu của các nước
Nhiều đảo quốc đã đặt mục tiêu đạt tỉ lệ điện tái tạo rất cao trong vòng một hai thập niên.
Đây là những mục tiêu tham vọng hơn nhiều nước lớn, và lý do là chúng vừa khả thi kỹ thuật vừa có lợi về kinh tế.
Vì sao đây là chuyện lớn
Giảm được hoá đơn nhiên liệu nhập nghĩa là giữ lại ngoại tệ và giảm áp lực lên cán cân thanh toán.
Với các đảo quốc nhỏ, chuyển đổi năng lượng không chỉ là chính sách khí hậu mà là chính sách kinh tế vĩ mô.
Hỏi đáp
Vì sao giá điện cao?
Do dầu nhập, chi phí vận chuyển và quy mô nhà máy nhỏ.
Vì sao lưới tách biệt gây khó?
Không mua bán điện được với nơi khác nên khó hấp thụ nguồn không ổn định.
Vì sao điện mặt trời lan nhanh?
Vì nó đã rẻ hơn diesel — động lực là kinh tế chứ không chỉ môi trường.
Địa nhiệt có lợi thế gì?
Chạy liên tục nên hợp với lưới nhỏ cần nguồn nền ổn định.
